Urlop sabatyczny, dla elektryka pracującego w krajach UE

Istota urlopu sabatycznego, jak również pojęcie urlopu sabatycznego, do tej pory nie zostało uregulowane w polskich przepisach, chociaż istnieje wyraźna potrzeba regulacyjna, w tej kwestii.

Urlop sabatyczny jest anglojęzycznym terminem wywodzącym się od hebrajskiego słowa "sabat" oznaczający dzień święty, czy też przeznaczony na odpoczynek.

Sabbatical zatem to dłuższa przerwa w pracy, to świadczenie, które polega na udzieleniu pracownikowi długiego, nawet kilkumiesięcznego urlopu. Urlop ten jest udzielany przez pracodawce podczas którego pracownik może odpocząć w taki sposób jaki chce. Fakt ten sprawia niezwykłą atrakcyjność dla tego świadczenia.

Elektryk, który mógłby korzystać z tego rodzaju atrakcyjnej formy regeneracji i wypoczynku , mógłby np wyjechać w podróż marzeń, powrócić na studia, czy też spędzić czas z rodziną realizując przy tym swoje plany.

W zależności od polityki firmy urlop taki może być urlopem płatnym lub też urlopem bezpłatnym. Jak wynika z praktyki niektórych krajów Unii Europejskiej (Austria, Niemcy) pracownicy (elektrycy), którzy powracają z urlopu sabatycznego są rześcy i wypoczęci i przeważnie powracają  na to samo stanowisko pracy z którego odchodzili na urlop sabatyczny.

Świadczenie w postaci urlopu sabatycznego jest dedykowane głównie pracownikom (elektrykom) z wypaleniem zawodowym, czyli tym którzy posiadają dłuższy staż w pracy.. Jak pokazuje praktyka dotycząca udzielania urlopu sabatycznego, stanowi on docenianą formę lojalności wzajemnej pracodawcy i pracownika i jest narzędziem utrzymania tegoż pracownika w strukturach organizacyjnych pracodawcy, a przy tym daje szansę na powrót osobie, która uległa wypaleniu zawodowemu.

Świadczenie jakim jest urlop sabatyczny, to także pewna forma nowego początku dla pracownika, który powraca po urlopie z nowymi siłami.

Elektryk pracujący na budowie w Polsce, zwrócił się z prośbą do swojego pracodawcy o udzielenie mu urlopu sabatycznego, tak jak to ma miejsce w innych krajach UE   Czy pracodawca może elektrykowi udzielić takiego urlopu?

Nie. Przepisy ustawy kodeks pracy, nie zawierają pojęcia urlopu sabatycznego, ani tym bardziej właściwego przepisu określającego warunki, oraz tryb jego udzielenia.

Chociaż istnieje uzasadniona potrzeba uregulowania tejże kwestii, pracodawca polski zatrudniający elektryka nie na podstawy prawnej do jego udzielenia.

Pracodawca dopiero wówczas będzie mógł udzielić elektrykowi urlopu sabatycznego, najczęściej kilkumiesięcznego, a nawet rocznego,  płatnego bądź bezpłatnego , jeżeli odpowiednie zapisy trafią do ustawy kodeks pracy. Jeżeli to nastąpi, elektryk wzorem swoich kolegów w Niemczech i Austrii będzie mógł wziąć  urlop sabatyczny w celu odpoczynku i regeneracji sił. Urlop taki może posłużyć pracownikowi także w celu podniesienia kwalifikacji zawodowych, a także posłużyć do innych celów.

Jak pokazuje praktyka krajów UE stosowanie sabbaticalu poprawia jakość pracownika zwłaszcza tego, który jest zmęczony codziennością wykonywania podobnych, lub też samych czynności.  Szczególnie ciekawym zagadnieniem mogłoby być wykorzystanie tego urlopu na potrzeby pracowników sektora budowlanego w tym dla elektryków. Elektrycy stanowić mogą naturalną i liczną grupę beneficjentowi tego świadczenia. Regeneracja sił, jaka idzie za udzieleniem urlopu sabatycznego może przyczynić się do dalszej wydajności w pracy pracownika administracyjnego.

Sabbatical w swojej formie może być urlopem płatnym lub bezpłatnym i w zależności od polityki pracodawcy który go udziela i może przybierać różne formy.

Celem urlopu sabatycznego może być regeneracja sił elektryka, jak również sposób na podniesienie jego kwalifikacji. Urlop sabatyczny może stać się również sposobem na realizację własnych pasji.

Stanowić może wreszcie niezbędny czas, potrzebny do uregulowania spraw prywatnych.

Czy pracownikowi elektrykowi pracującemu w szkole może przysługiwać urlop dla podratowania zdrowia, jaki przysługuje nauczycielom ?

Niestety nie. Świadczenie to przysługuję jedynie nauczycielom. Warto jednakże przyjrzeć się rozwiązaniom szczegółowym wymijającym z ustawy karta nauczyciela. Otóż w okresie przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia nauczyciel nie może nawiązać stosunku pracy lub podjąć innej działalności zarobkowej.

W przypadku stwierdzenia, że w okresie urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel podejmuje inny stosunek pracy lub inną działalność zarobkową, dyrektor szkoły odwołuje nauczyciela z urlopu, określając termin, w którym nauczyciel obowiązany jest do powrotu do pracy.

Nauczycielowi ponadto można udzielić kolejnego urlopu dla poratowania zdrowia nie wcześniej niż po upływie roku od dnia zakończenia poprzedniego urlopu dla poratowania zdrowia.

Łączny wymiar urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciela w okresie całego zatrudnienia nie może przekraczać 3 lat .

O potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej lub choroby, w której powstaniu czynniki środowiska pracy lub sposób wykonywania pracy mogą odgrywać istotną rolę, orzeka lekarz posiadający uprawnienia do wykonywania badań, o których mowa w art. 229 § 1, 2 i 5 Kodeksu pracy, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 229 § 8 Kodeksu pracy, wykonujący działalność w jednostce służby medycyny pracy, z którą szkoła zawarła umowę.

Dyrektor szkoły, na pisemny wniosek nauczyciela o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia, w terminie nie dłuższym niż 7 dni roboczych od dnia złożenia wniosku, wydaje skierowanie na badanie lekarskie przeprowadzane przez uprawnionego lekarza.

Zgodnie z praktyką stosowaną w niektórych krajach Unii Europejskiej tak zwany sabbatical może trwać od kilkunastu dni nawet do roku. Warunki jego udzielania są wyłączną kompetencją pracodawcy i to, czy będzie to urlop płatny, czy też nie, mogą zależeć od dobrej woli przełożonego.

Natomiast pracownik, który jest zainteresowany wzięciem takiego urlopu ma gwarancję, że po powrocie z urlopu , czeka na niego dotychczasowe stanowisko pracy.

W przypadku, kiedy powrót pracownika po urlopie sabatycznym na dotychczasowe stanowisko pracy nie jest możliwe z przyczyn np. reorganizacyjnych, pracodawca powinien zagwarantować takiemu pracownikowi podobne stanowisko pracy z porównywalnym uposażeniem. 

Urlop sabatyczny powinien wnosić za sobą dwojakie cele:

1) z jednej strony powinien zapobiegać wypaleniu zawodowemu,

2) z drugiej strony powinien zabezpieczać podmiot przed utratą cennych pracowników, którzy odczuli chęć dokonania pewnych zmian w swojej karierze i potrzebująca czasu na reorganizację, lub też potrzebują tego czasu na załatwienie zupełnie innych spraw.

Ustawa Karta Nauczyciela (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz.986 ze zm.)

Ustawa  Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.)